Μέλισσα - smilevitamins.gr

Μέλισσα

Μέλισσα

Η μέλισσα είναι έντομο από την τάξη υμενόπτερα, που θεωρείται από όλα τα έντομα το πιο σπουδαίο για τον άνθρωπο αλλά και για τη φύση.

Η μέλισσα είναι υπεύθυνες για το 55-70% της γονιμοποίησης των φυτών και η συνεχής μείωση του πληθυσμού τους έχει απασχολήσει σοβαρά τους επιστήμονες, καθώς η εξαφάνισή τους θα συνιστούσε απειλή για μεγάλο μέρος της ζωής στον πλανήτη. Αξιοσημείωτη είναι η άποψη του νομπελίστα Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο οποίος είχε αναφέρει ότι «αν κάποτε οι μέλισσες εκλείψουν, το ανθρώπινο είδος δεν θα αργήσει να τις ακολουθήσει».

Οι μέλισσες σχετίζονται στενά με ορισμένους τύπους σφηκών, η κύρια βιολογική διαφορά μεταξύ τους είναι ότι οι μέλισσες (εκτός από τις παρασιτικές μέλισσες) παρέχουν στα μικρά τους ένα μείγμα γύρης και μελιού, ενώ οι σφήκες ταΐζουν τα νεαρά τους με αράχνες ή έντομα ή νεκρά τμήματα ζώων. Εκτός από την διαφορά των τροφών που καταναλώνουν υπάρχουν διαφορές του τρόπου με τον οποίο συλλέγουν την τροφής τους, πιο συγκεκριμένα οι σφήκες καλύπτονται με μη διακλαδισμένες τρίχες, ενώ οι μέλισσες έχουν τουλάχιστον μερικές διακλαδισμένες ή φτερωτές τρίχες έτσι ώστε να προσκολλάται η γύρη. Φυσικά υπάρχουν και διαφορές όσο αφορά την εμφάνιση, οι σφήκες είναι πολύ μεγαλύτερες σε μέγεθος με πιο έντονο μαύρο χρώμα σε σχέση με τις μέλισσες.

Οι μέλισσα εξαρτάται εξ’ ολοκλήρου από τα λουλούδια για τροφή, η οποία αποτελείται από γύρη και νέκταρ, το τελευταίο μερικές φορές τροποποιείται και αποθηκεύεται ως μέλι. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι μέλισσα και τα λουλούδια που επικονιάζει εξελίχθηκαν ταυτόχρονα.

Καθώς η μέλισσα πηγαίνει από λουλούδι σε λουλούδι συγκεντρώνοντας γύρη, μια μικρή ποσότητα τρίβεται από το σώμα τους και εναποτίθεται στα λουλούδια που επισκέπτονται. Αυτή η απώλεια γύρης είναι σημαντική, γιατί συχνά οδηγεί σε διασταυρούμενη επικονίαση των φυτών. Η πρακτική αξία των μελισσών ως επικονιαστών είναι πολύ μεγαλύτερη από την αξία της παραγωγής τους μελιού και κεριού.

Μέλισσα και Ελληνική Ιστορία

Η μέλισσα έπαιξε ουσιαστικό ρόλο στις ελληνικές και ρωμαϊκές θρησκευτικές παραδόσεις. Οι παραδόσεις αυτές αλλά, και το μέλι που παράγουν, έχουν πολλές συμβολικές σημασίες. Εμφανίζονται επίσης σε πολλές ιστορίες των ελληνικών και ρωμαϊκών θεών.

Μια ιστορία αφηγείται τη γέννηση του Δία, του Βασιλιά των Θεών (που μετονομάστηκε σε Δία από τους Ρωμαίους). Ο πατέρας του, ο θεός Κρόνος, ήθελε να τον καταστρέψει και έτσι η μητέρα του τον μετέφερε λαθραία σε μια μυστική σπηλιά στο όρος Δίκτη. Το σπήλαιο κατοικήθηκε από ιερές μέλισσες που τάιζαν τον θεό στην παιδική του ηλικία μέλι. Ο θεός παρέμεινε στη σπηλιά μέχρι να μεγαλώσει, μετά εκθρόνισε τον πατέρα του Κρόνο και έγινε ο νέος βασιλιάς των θεών. Πιθανότατα λόγω αυτής της ιστορίας, ένας από τους τίτλους του Δία ήταν ο Μελισσαίος.

Αργότερα ο Δίας αντάμειψε τις μέλισσες για τη βοήθειά τους δίνοντάς τους ένα λαμπερό χρυσό χρώμα και δυναμώνοντάς τες ώστε να αντιστέκονται στο κρύο και στους ανέμους. Όπως ο Δίας, έτσι και ο θεός Διόνυσος ανατράφηκε σε μια σπηλιά και τρεφόταν με μέλι.
Σήμερα θεωρείται ο θεός του κρασιού, αλλά η λατρεία του ήρθε νωρίτερα από το κρασί, από την εποχή που το υδρόμελο ήταν το κύριο αλκοολούχο ποτό. Ακόμα και όταν το κρασί πήρε τη θέση του υδρόμελου, το μέλι παρέμεινε ιερό για τον Διόνυσο.
Οι ακόλουθοί του είχαν ραβδιά τυλιγμένα με κισσό από τα οποία έτρεχε μέλι. Ο Διόνυσος ήταν γνωστός και ως ο δημιουργός της μελισσοκομίας! Οι Μούσες —θεές της τέχνης, της ποίησης και της επιστήμης— συνδέονταν συχνά με τις μέλισσες, οι οποίες ονομάζονταν «τα πουλιά των Μουσών». Έδωσαν στους θνητούς το χάρισμα της ευγλωττίας στέλνοντας μέλισσες να βάλουν μέλι στα χείλη τους, να κάνουν τη φωνή τους γλυκιά.

Ο Έλληνας ποιητής Ησίοδος, που δραστηριοποιήθηκε γύρω στο 750 με 650 π.Χ., έγραψε για τις Μούσες ότι «όποιον τιμούσαν και κοιτούσαν τη γέννησή του, στη γλώσσα του έριχναν μια μελωμένη δροσιά και από τα χείλη του έπεφταν λόγια απαλά και μιλούσε αλάνθαστα».
Ο Έλληνας γεωγράφος και συγγραφέας Παυσανίας (110-180 μ.Χ.) έγραψε για τον ποιητή και μουσικό Πίνδαρο ότι, «Ενώ κοιμόταν οι μέλισσες πετούσαν κοντά του και του έβαζαν μέλι στα χείλη. Αυτή ήταν η αρχή της καριέρας του στο τραγούδι».
Παρόμοιοι έπαινοι αποδόθηκαν στους ποιητές Όμηρο, Σαπφώ και Ερίννα, καθώς και στους συγγραφείς και φιλοσόφους Σοφοκλή και Πλάτωνα.
Οι μέλισσες συνηθιζόταν επίσης να συνδέονται με τον κάτω κόσμο και με τις ψυχές των νεκρών. Αυτό ήταν πιθανό επειδή οι άγριες κυψέλες βρίσκονται συχνά σε ρωγμές σε τοίχους βράχων ή σπηλιές, που θεωρούνταν ως είσοδοι στον Κάτω Κόσμο. Διάφοροι Έλληνες φιλόσοφοι πίστευαν ότι οι άνθρωποι μπορούσαν να μετενσαρκωθούν ως μέλισσες ή ότι οι μέλισσες ήταν οι ψυχές εκείνων που δεν είχαν ακόμη γεννηθεί.
Μερικές φορές οι νύμφες αναφέρονταν ως μέλισσες, επειδή πίστευαν ότι ήταν μετενσαρκωμένες ψυχές. Το μέλι ήταν η αγαπημένη τροφή των θεών. Η αμβροσία και το νέκταρ, οι τροφές που δίνουν την αθανασία στους θεούς όταν τα τρώνε, θεωρούνταν γενικά παρόμοια με το μέλι ή το υδρόμελο.

Το μέλι ήταν μια δημοφιλής προσφορά για τους θεούς και τις νύμφες καθώς και για τους νεκρούς. Για παράδειγμα, στο έργο του Σοφοκλή, ο Οιδίποδας, ο πρωταγωνιστής, μόλις συνειδητοποιήσει τις αμαρτίες του, ρωτά τι πρέπει να κάνει.
Η χορωδία απαντά: «Νερό με μέλι ανακατεμένο… αυτό χύνεται στη γη». Ειδικότερα, στις θεότητες του κάτω κόσμο λέγεται ότι άρεσαν οι προσφορές μελιού, ίσως λόγω της σχέσης μεταξύ των μελισσών και των ψυχών των νεκρών. Ο Κέρβερος, ο τρικέφαλος σκύλος που φύλαγε την πόρτα του Άδη, τον κάτω κόσμο, αποσπάστηκε όταν κάποιος του πέταξε κέικ με μέλι, επιτρέποντας έτσι την είσοδο. Η Περσεφόνη, σύζυγος του Άδη και βασίλισσα του Κάτω Κόσμου, ονομαζόταν Μελιτώδη, ή «μελωμένη».

Εξωτική μπλε μέλισσα

Yπάρχουν έντεκα είδη μελισσών με μπλε ζώνη στην Αυστραλία που κυμαίνονται σε μέγεθος από 8-14 mm. Είναι επίσης γνωστές ως μακρόγλωσσες μέλισσες ή επικονιαστές. Οι μέλισσες με μπλε ζώνη είναι μοναχικές και βρίσκονται σε όλες τις πολιτείες της Αυστραλίας εκτός από την Τασμανία. Έχουν και αυτές οι μέλισσες κεντρί αλλά δεν είναι επιθετικές.

Έχουν χοντρή, κοκκινοκαφέ γούνα στον θώρακα και μαύρη κοιλιά με ιριδίζουσες μπλε, λευκές, πράσινες ή κοκκινωπές γούνινες ρίγες. Τα χρώματα προκαλούνται από μικροσκοπικές διαγώνιες ρίγες χαραγμένες σε κάθε τρίχα που αντανακλούν το φως προκαλώντας αυτά τα λαμπερά χρώματα. Τα αρσενικά έχουν πέντε ρίγες και τα θηλυκά τέσσερις. Τα πρόσωπά τους έχουν κίτρινα, κρεμ ή λευκά σημάδια. Οι μέλισσες με μπλε ζώνες αναζητούν τροφή σε μια ποικιλία εξωτικών και ιθαγενών λουλουδιών όπως, ο βασιλικός και η λεβάντα. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι μέλισσες με μπλε ζώνη θα μπορούσαν να είναι πολύτιμοι επικονιαστές των ντοματών θερμοκηπίου. Τα θηλυκά φτιάχνουν τη δική τους φωλιά και έλκονται από περιοχές όπου φωλιάζουν άλλα θηλυκά. Οι φωλιές είναι χτισμένες σε μαλακό κονίαμα, τούβλα λάσπης ή όχθες από μαλακό ψαμμίτη σε προστατευμένες θέσεις. Τα θηλυκά χρησιμοποιούν τα σαγόνια τους για να σκάβουν λαγούμια. Μέσα στα λαγούμια δημιουργούν σφαιρικά κύτταρα που τα επενδύουν με αδιάβροχες εκκρίσεις. Πριν από την εναπόθεση ενός αυγού, ένα μείγμα νέκταρ και γύρης τοποθετείται στο κελί. Μόλις εναποτεθεί ένα αυγό, κάθε κελί καλύπτεται και όταν όλα τα κελιά γεμίσουν και καλύψουν το λαγούμι κλείνει με ένα στρώμα χώματος. Στη συνέχεια, το θηλυκό αναζητά άλλη τοποθεσία φωλιάς.

Οι μέλισσες με μπλε ζώνες ζουν για περίπου 40 ημέρες και περίπου τρεις γενιές εκκολάπτονται κατά τη διάρκεια ενός καλοκαιριού. Οι μέλισσες χρειάζονται περίπου επτά εβδομάδες για να εκκολαφθούν και αυτές που δεν εκκολάπτονται λόγω του χειμώνα που πλησιάζει, ξεχειμωνιάζουν στα κελιά τους και αναδύονται την επόμενη άνοιξη.

Οι αρσενικές μέλισσες με γαλαζοπράσινες λωρίδες ξεκουράζονται μαζί σε μικρές ομάδες τη νύχτα, έξω στην ύπαιθρο, κρέμονται σε κλαδιά ή μίσχους με τις κάτω γνάθους τους. Κουνούν έντονα τα πόδια τους και κουνούν την κοιλιά τους όταν μια νέα μέλισσα φτάνει να εγκατασταθεί. Τελικά όλοι βάζουν τα πόδια τους κάτω από το σώμα τους για να κοιμηθούν. Αφού ζεσταθούν το πρωί, συνεχίζουν την καθημερινή τους ρουτίνα αναζητώντας τροφή και βρίσκοντας ένα θηλυκό για να ζευγαρώσουν.

Οι μέλισσες μπορούν να προσελκυστούν στον κήπο σας φτιάχνοντας ένα τούβλο από λάσπη. Ανοίξτε μια ποικιλία οπών πλάτους 10-15 mm και βάθους 25-50 mm πριν στεγνώσει το τούβλο λάσπης και τοποθετήστε το έτοιμο τούβλο σε προστατευμένη θέση. Εναλλακτικά, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα εξωθημένο τούβλο με οπές πυρήνα, στο οποίο οι τρύπες γεμίζουν με λάσπη. Όταν στεγνώσει η λάσπη, ανοίξτε τρύπες για τις μέλισσες.

Αντιοξειδωτικές ιδιότητες

Η πρόπολη μπορεί να μας προστατέψει από το οξειδωτικό στρες καθώς μπορεί να αποτρέψει τη δημιουργία ελεύθερων ριζών και επίσης μπορεί να αυξήσει τη δράση των αντιοξειδωτικών ενζύμων. Η αντιοξειδωτική της δράση είναι ιδιαίτερα σημαντική για διάφορα όργανα κυρίως όμως για τον εγκέφαλο ο οποίος είναι αρκετά επιρρεπής στο οξειδωτικό στρες λόγω της μεγάλης κατανάλωσης οξυγόνου.

Πως μας βοηθά η μέλισσα να ενισχύσουμε τον οργανισμό μας

Η γύρη των μελισσών διαθέτει ένα εντυπωσιακό θρεπτικό προφίλ. Περιέχει πάνω από 250 βιολογικά δραστικές ουσίες, οι κυριότερες των οποίων είναι οι πρωτεΐνες και τα αμινοξέα, οι υδατάνθρακες και τα σάκχαρα, τα λιπίδια και τα ελεύθερα λιπαρά οξέα, καθώς και οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία. Σε γενικές γραμμές η σύστασή της είναι:  Πρωτεΐνες: 35-40%  Υδατάνθρακες: 35-40% Λιπίδια: 5% Νερό: 5-10% Άλλες ουσίες: 5-15% Η τελευταία κατηγορία περιλαμβάνει τις βιταμίνες (κυρίως φυλλικό οξύ, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και προβιταμίνη Α), τα ιχνοστοιχεία όπως το σελήνιο και ο σίδηρος καθώς και μία πληθώρα αντιοξειδωτικών ουσιών μεταξύ των οποίων φλαβονοειδή, καροτενοειδή και γλουταθειόνη. Η περιεκτικότητα της γύρης συγκεκριμένα σε σελήνιο είναι ιδιαίτερα υψηλή, αφού 1 κουταλιά της σούπας (περίπου 12,5% gr) αποδίδει 500% περισσότερο σελήνιο από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση.

Scroll to Top